ΑΠ41/2021 (Α2 Πολιτικό Τμήμα) – Ανάκληση δωρεάς. Η παροχή που εκπληρώθηκε αναζητείται σύμφωνα με τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό. Εφόσον ο δωρεοδόχος, κατά το χρόνο της ανάκλησης, είχε ήδη καταστεί κύριος του δωρηθέντος ακινήτου με χρησικτησία, τούτο δεν μπορεί να αναζητηθεί. Ο χρόνος της έκτακτης χρησικτησίας αρχίζει να τρέχει σε βάρος του δωρητή από την εκτέλεση της δωρεάς και όχι από την άσκηση του δικαιώματος ανάκλησής της.
Το έτος 2021 το γραφείο μας πέτυχε την έκδοση της ΑΠ41/2021 (Α2 Πολιτικό Τμήμα).
Με την ως άνω απόφασή του ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η εφετειακή απόφαση που προσβλήθηκε με την αίτηση αναιρέσεως των αντιδίκων μας, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 505, 509 και 1045 ΑΚ τις οποίες ορθά ερμήνευσε, καθώς οι προαναφερόμενες ουσιαστικές παραδοχές του πληρούσαν το πραγματικό τους και δικαιολογούσαν την εφαρμογή τους σχετικά με την έναρξη του χρόνου της έκτακτης χρησικτησίας στο επίδικο ακίνητο εκ μέρους της εντολέως μας από την εκτέλεση της δωρεάς (1984) και για το λόγο αυτό συμπλήρωσης του απαιτούμενου χρόνου για την απόκτηση της κυριότητας κατά το χρόνο ανάκλησης της δωρεάς από τη δωρήτρια (2014). Ειδικότερα, με βάση τις παραδοχές του Εφετείου, ο χρόνος της έκτακτης χρησικτησίας (άρθρ. 1045 ΑΚ), που επικαλεσθήκαμε για τη θεμελίωση νόμιμης αιτίας κτήσης της κυριότητάς της εντολέως μας στο επίδικο ακίνητο σε ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου και για το λόγο αυτό ύπαρξης στο πρόσωπό της νόμιμης αιτίας διατήρησης του πλουτισμού, ορθά υπολογίστηκε άμεσα από την εκτέλεση της δωρεάς (1984) και επομένως ο χρόνος αυτός είχε συμπληρωθεί κατά την ανάκληση της δωρεάς (2014).
Κατά συνέπεια, τα αντίθετα υποστηριζόμενα από τους αντιδίκους μας με τον πρώτο λόγο και το δεύτερο μέρος του τρίτου λόγου της αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ και ειδικότερα ότι ο χρόνος της χρησικτησίας δεν μπορεί να αρχίσει πριν την ανάκληση της δωρεάς κατ` άρθρο 251 ΑΚ, κρίθηκαν απορριπτέα ως αβάσιμα.
Παρατίθεται απόσπασμα της εκδοθείσας απόφασης η οποία αναπαρήγαγε το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης εφετειακής απόφασης:
«Δυνάμει του υπ` αριθμ. …/13-2-1984 συμβολαίου γονικής παροχής της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης …………………………………….., που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Συκιάς, στον τόμο …, με αριθμό …, η αρχικώς ενάγουσα .. χήρα … μεταβίβασε στα τέκνα της …………. και εναγομένη, κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου στο καθένα, έναν αγρό εμβαδού 1.000τ.μ., που βρίσκεται στη θέση “…”, στην τότε κτηματική περιφέρεια … Ν. Χαλκιδικής. Σημειωτέον ότι οι ανωτέρω καταρτισθείσες συμβάσεις γονικής παροχής είναι εικονικές και άκυρες ως γονικές παροχές, διότι οι δηλώσεις βούλησης των συμβληθέντων δεν έγιναν στα σοβαρά, αλλά μόνο φαινομενικά για φορολογικούς λόγους και κατά την αληθινή βούληση των συμβληθέντων καλύπτουν δωρεές και είναι έγκυρες ως τέτοιες.
Συγκεκριμένα, οι μεταβιβάσεις δεν έγιναν για να αποκτήσουν τα τέκνα της αρχικώς ενάγουσας την οικογενειακή και οικονομική τους αυτοτέλεια, διότι αυτά ήταν σε μεγάλη ηλικία, δεδομένου ότι ο .. ήταν 38 ετών, η .. 37 ετών, ο … 33 ετών και η εναγομένη 27 ετών. Με το εν λόγω συμβόλαιο υποκρύπτονται δωρεές, οι οποίες είναι έγκυρες, αφού αυτές θέλησαν τα συμβληθέντα μέρη και συντρέχουν όλοι οι όροι που απαιτούνται για την έγκυρη σύστασή τους, αφού τηρήθηκε ο συμβολαιογραφικός τύπος, δεδομένου ότι αυτές αφορούν δικαιώματα κυριότητας επί ακινήτου και η μεταγραφή. Ο ανωτέρω αγρός βρισκόταν σε απόσταση αναπνοής από τη θάλασσα και οι συγκύριοι ήθελαν να τον χρησιμοποιήσουν για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Άλλωστε, αυτός ήταν και ο λόγος που δύο μήνες μετά την υπογραφή του ανωτέρω συμβολαίου καταρτίστηκε μεταξύ των συγκυρίων το από 17-04-1984 ιδιωτικό συμφωνητικό με το οποίο όρισαν τα τμήματα του αγρού που θα χρησιμοποιούσε ο καθένας. Βασιζόμενοι σε αυτήν την άτυπη διανομή, εκμεταλλεύονταν ο καθένας το χώρο που του ανήκε, είτε με την τοποθέτηση σκηνών είτε με εγκατάσταση τροχόσπιτων.
Αναφορικά δε με την εναγομένη, ασκούσε στο αναλογούν σε αυτή ποσοστό κυριότητας 1/4 εξ αδιαιρέτου, αδιάλειπτα από το έτος 1984 μέχρι το χρόνο συζήτησης της αγωγής (02-12-2015), δηλαδή για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριάντα ετών, πράξεις νομής και κατοχής με διάνοια κυρίου και ειδικότερα επιτηρώντας το ακίνητο και κατοικώντας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού στα καταλύματα που τοποθετούσε σε αυτό, αρχικά σκηνές και μετέπειτα τροχόσπιτα. Ενώ επικρατούσαν αυτές οι συνθήκες ως προς τον ανωτέρω αγρό, η αρχικώς ενάγουσα με την από 12-06-2014 εξώδικη δήλωσή της, που επιδόθηκε στην εναγομένη στις 13-06- 2014, ανακάλεσε ως προς αυτήν την ανωτέρω δωρεά για τους αναφερόμενους στη δήλωση λόγους αχαριστίας. Όμως, η εναγομένη κατά τον ανωτέρω χρόνο ήδη είχε καταστεί κυρία του επιδίκου αγρού κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου με πρωτότυπο τρόπο (έκτακτη χρησικτησία), σύμφωνα με τα άρθρα 1045 και 1051 του ΑΚ. Οι παραπάνω διατάξεις και αυτές των άρθρων 904 επ. ΑΚ δεν προσβλέπουν μόνο τυπικά στη μετάθεση της κυριότητας σε αυτόν που χρησιδεσπόζει, αλλά δικαιολογούν αυτήν (μετάθεση κυριότητας) ουσιαστικά κατά την ισχύουσα στο εμπράγματο δίκαιο αρχή της οικονομικής αξίας του πράγματος και παρέχουν σε κάθε περίπτωση στον χρησιδεσπόζοντα νέα αυθύπαρκτη αιτία διατήρησης του πλουτισμού, ανεξάρτητη από το αν κάποιος νέμεται το πράγμα με βάση άκυρη ή έγκυρη σύμβαση μεταβίβασης. Κατά συνέπεια, υφίσταται νόμιμη αιτία διατήρησης του πλουτισμού, ήτοι κατά το ανωτέρω δωρηθέν ακίνητο για την εφεσίβλητη, που κατέστη κυρία του ακινήτου αυτού με έκτακτη χρησικτησία και δεν έχει υποχρέωση να αποδώσει τον πλουτισμό, δηλαδή να μεταβιβάσει στον εκκαλούντα το δωρηθέν ακίνητο. Επομένως, η ανάκληση της δωρεάς που έγινε στις 13-06-2014, δεν ασκεί έννομη επιρροή, αφού η εφεσίβλητη είχε ήδη (κατά το χρόνο της ανάκλησης) καταστεί κυρία του ακινήτου αυτού με έκτακτη χρησικτησία, η οποία συνιστά πρωτότυπο τρόπο κτήσης κυριότητας και αυθύπαρκτη αιτία διατήρησης του πλουτισμού και όχι “αιτία” δωρεάς, η οποία συνιστά παράγωγο τρόπο κτήσης κυριότητας και ως αιτία εξέλιπε συνεπεία της ανάκλησης».
